ENکاشی نایینکاشی نایین
مروری بر گذشته نایین
نایین، شهری از آن سوی تاریخ

نایین
نائین یکی از شهرهای استان اصفهان در مرکز ایران و مرکز شهرستان نائین است. این شهر در منطقه دشت کویر قرار گرفته‌ است و آب و هوایی خشک و کویری دارد.

نائین شهری کوچک و قدیمی است که در گذشته وسیع و آبادتر بوده است. قدمت آن را می‌توان از بنای بزرگ و کهن نارین قلعه یا نارنج قلعه دریافت. مسجد جامع نائین از لحاظ قدمت دومین مسجد پابرجا در ایران است.

مردم نائین مسلمان و شیعه اثنی عشری هستند. علاوه بر زبان فارسی، بسیاری از مردم محلی به گویش نائینی هم صحبت می‌کنند که گویشی از زبان‌های ایرانی مرکزی و بازمانده زبان ایران باستان و (پهلوی) است.
 
 
تاريخ
تاریخ بنای اولیه شهر نائین به دوران قبل از اسلام باز می‌گردد. صحت این مدعا را علاوه بر نوشته‌های مورخین و جغرافیا نویسان قدیم، گویش محلی خاص مردم نائین تقویت می‌کند. این گویش هنوز نیز متداول و مرسوم است. مولف کتاب مسالک و ممالک فارس را ایالت قدیمی ایران و محل تشکیلات دولت هخامنشی ذکر می‌کند که دوره ساسانیان و پس از اسلام به پنج ولایت یا استان تقسیم می‌شده‌است که هر قسمت «کوره» نامیده می‌شد.

در دوره‌های ساسانی و پس از استقرار اسلام، شهر نائین جزء یکی از این کوره‌ها به شمار می‌آمد. بنابراین نايين از شهر هاي ايران باستان و يكي از ولايت هاي پنج گانه استان (كوره) فارس يعني پايتخت هخامنشيان بوده است.

بیشتر پژوهشگرانی که درباره نائین بررسی و تحقیق کرده‌اند به آبادی و آبادانی آن در ادوار قبل از اسلام اشاره کرده‌اند. اما در مقدمه کتاب تذکره سخنوران نائین شهر نائین شهرکی کاروان انداز معرفی شده که قافله‌ها برای استراحت و فراهم ساختن زاد سفر در آن بار می‌انداخته‌اند. ساربانان نیز شتران خود را در نائین هنارگیری می‌کرده‌اند. به هرحال، با مراجعه به منابع مختلف می‌بینیم نائین در قبل از اسلام مرکز اداری و خدماتی بخشی از ناحیه یزد بود.

با برآمدن اسلام و گشوده شدن منطقه اصفهان به دست مسلمانان، شهر نائین موقعیت خود را همچون گذشته حفظ کرد. یکی از نویسندگانی که در قرن چهارم هجری کتاب خود را تألیف کرده‌ است نائین را شهری آباد و پرجمعیت ذکر می‌کند.
 
 
مشخصات جغرافيايي
شهر نايين، مركز شهرستان نايين، با پهنه ای حدود 20 كيلومتر مربع، در خاور استان اصفهان در مسير راه
اصفهان–يزد، در 32 درجه و 52 دقيقه پهنای شمالی و 53 درجه و 5 دقيقه و 30 ثانيه درازای خاوری نسبت به نيمروز گرينويچ، و بلندی 1 هزار و 545 متر از سطح دريا قرار دارد. اين شهرستان ازسوی شمال به استان سمنان، از خاور به استان خراسان، از جنوب به استان يزد و از باختر به شهرستان های اردستان و اصفهان محدود است.

نایین شهری کویری‌ست و در زمینی صاف و هموار قرار گرفته‌است. آب نايين از سفره آب های زيرزمينی به گونه كاريز، چاه و چشمه تأمين می شود. آب و هوای نايين در بخش خور و بيابانک و كنار كوير گرم و خشک، و در جنوب باختری معتدل كوهستانی است، كه تفاوت ميانگين دمای سردترين و گرم ترين ماه سال بين دو بخش آب و هوايی 3 درجه است. هم چنين فاصله هوايی نايين تا تهران 351 كيلومتر است.

وجه تسمیه نایین
استخري و ابن حوقل از اين منطقه به نام «مايين» ياد كرده اند. ياقوت حموي نايين را به گونه «نائن» نوشته آن را تابع استان اصفهان دانسته است. عبدالرحمان سيوطي، نايين را به گونه «ناينج» و «نائن» نگاشته است. سيد عبدالحجت بلاغي، نويسنده تاريخ نايين مي گويد: «به عقيده اين جانب اصل اين كلمه «نوآيين» بوده و به هر حال ساختمان نارنج قلعه گويا در اصل نازک و يا نوآئين قلعه بوده و اسامي قنوات و برخي از محلات و قبوري كه به صورت دخمه در آن جا يافت مي گردد، حكايت از آن دارد كه پيش از اسلام بنا شده اند.»

درباره نام نائین گفته‌اند نام نائین از گیاهی باتلاقی به نام «نی» برگرفته شده، یا یهودیانی که از اورشلیم به مشرق زمین کوچانده شدند، این شهر را به یاد موطن خویش بنا کرده و بدین نام خوانده‌اند. هر چند علیرضا عرب بافرانی در کتاب خود «عروس کویر» این نظر را تا حدودی ضعیف برمی‌شمرد. وی به نقل از محمد تقی جامع نائینی می‌نویسد: «وجه دیگر که تا حدودی ضعیف به نظر می‌رسد این است که نائین به معنی جمال کلمه‌ای عبری است و یکی از شهرهای فلسطین هم به همین نام بوده است». محمدتقی جامع نائینی در کتاب خود «ویژگی‌های زبان محلی نائین» می‌نویسد که عده‌ای بر این باورند که شهری به نام «هوم» یا «وهوم» در چند کیلومتری محل فعلی نائین بوده که مردم آن زردتشتی بوده‌اند و بعدها «نائن» پسر نوح بر این شهر غلبه کرده و در این مکان شهری ساخته که به نام خود او «نائن» یا «نائین» خوانده می‌شود. برخی از اهالی نائین معتقدند که نائین نسبت این شهر را به «ناهید» یا «آناهیتا» الاهه‌ی آب می‌رساند. با توجه به قدمت این شهر، وجود باقیمانده‌ی آثار و ابنیه‌ی دوران ساسانی و نیز شباهت گویش نائینی به گویش پهلوی، این نظر نمی‌تواند دور از ذهن باشد. ولیکن آنچه مسلم است عناوینی چون «شهر مساجد»، «قصبه طیبه»، «مدینه العرفا» و ... که برای نائین برشمرده شده نشان دهنده اهمیت این شهر در دوره‌های مختلف تاریخ بوده‌است. نائین را با القاب و عناویین مختلفی مانند قصبه طیبه، دارالعرفان و مدینه العرفا یاد کرده‌اند.

معماری و بافت شهری
بافت شهری قدیم نائین با تاثیر پذیری از عواملی مانند محیط طبیعی، آب و هوا، نیازهای شهر، لزوم امنیت شهر
در برابر تهاجم بیگانگان طراحی شده و به طور کلی دارای معماری بسته و درونگرا است. عموم فضای معماری و آثار تاریخی در ترکیبی متراکم در کنار یکدیگر و متصل به هم استقرار یافته‌اند. طراحی شهر به گونه‌ای بوده‌ است که فضای مسکونی بدون آن که از نظر کاربردی دچار اشکال شوند در کنار عناصر شهری مانند مسجد جامع و دارا لحکومه و بازار و حسینیه و مدرسه و حمام مستقر شده‌ است.
 
 
صنایع دستی
صنايع دستي شهرستان نايين؛ مانند تاريخ اين شهر از قدمت و شهرت زيادي برخوردار است. بافتن قالي و قاليچه و گليم در اين شهر رواج زيادي دارد. شهرستان نايين كارگاه هاي ماشيني ندارد و تنها كارهاي دستي مانند گليم و عبا بافي در خانه ها رواج دارد. در شهرستان نايين کارگاه هايي زيرزميني وجود دارند که مختص گليم بافي و
عبا بافي است. قدمت اين کارگاه ها به گفته بوميان محل به دوران قبل از اسلام مي رسد. اين کارگاه ها قبل از ورود اسلام متعلق به يهوديان بود که پس از ورود اسلام به دست مسلمين افتاد و به کار خود ادامه داد.

هنرهاي دستي اين شهرستان عبارت اند از: قالي بافي، ريسندگي و بافندگي، عبا بافي، شال بافی، گليم بافي، کوزه گری و سفالگری، آجرپزي، نمد مالي، كرباس بافي، برک بافي و صنايع حصيري. مرغوب ترين فرش استان اصفهان، فرش نايين است، كه گران بها بوده و سهم آن در اقتصاد فرش ايران قابل توجه است.
 
 
امتیازدهی
میانگین امتیازها:4.5 تعداد کل امتیازها:2
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
تعداد بازدیدکنندگان امروز 89 تعداد بازدیدکنندگان دیروز 192 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 325788 تعداد کاربران بر خط 3 تعداد کاربران لاگین بر خط 0
Powered by DorsaPortal